Hop en vooruit! Het vervolg van de Haagse hop in Delfgauw

 

Het is er eindelijk van gekomen: ik ben hopplukker geweest. Je kunt natuurlijk wel gewoon bier blijven drinken en er op een toetsenbord dingen over zeggen, maar de handen moeten toch echt een keer uit de mouwen als je je met dat spul bezighoudt. Brouwen zie ik mezelf niet doen - te veel respect voor dat vak. Maar hopplukken: dat gluurde me al een hele tijd aan.

Haagse biergeschiedenis - een stadswandeling langs de vrijheidsstrijd van vrije jongens

Den Haag heeft tegenwoordig enkele van de interessantste Nederlandse bierbrouwerijen. Kompaan in de Binckhorst, razendsnel gegroeid, werd uitgeroepen tot brouwer van het beste Nederlandse bier van 2017. Animal Army brouwt in de ‘Engelse’ pub The Fiddler aan de Schoolstraat originele cask ales (vatgerijpt, handgepompt en koolzuurarm). En Haagse Broeder is een echte kloosterbrouwerij, waar twee lekenbrouwers samen met de broeders van de Priorij van St. Jan, in de Oude Molstraat, biermagie verrichten.

Er is nog meer bier-reuring in Den Haag, zoals bij de brewpubs Van Kinsbergen en De Prael en de actieve brouwerijhuurders Brouwerij Scheveningen en Kwartje.

Dossier Nederlandse abdijbieren (6: Brouwerijen in kloosterruimtes)

Dit dossier beschrijft de Nederlandse abdijbieren, hun context en hun herkomst en prikt enkele mythen door. Want hoe jong de Nederlandse abdijbieren ook mogen zijn – die mythen zijn er al, net als onder de Belgische. Benamingen, etiketten en  publiciteitsmiddelen geven aanleiding tot verwarring en zijn soms onjuist of zelfs misleidend. Andere abdijbieren verdienen juist respect, want er is kaf maar ook koren onder de Nederlandse abdijbieren. En hoe!

Deel 6: Brouwerijen in kloosterruimtes

Opa huilt soms om Gouden Carolus

Kijk, hier heb ik bier leren kennen en drinken: café De Concurrent in Vlissingen. Dit in 1974 geopende bruine café aan het Groenewoud was voor mij en veel andere leerlingen van de laatste jaren havo en vwo de stamkroeg.
Waarom? Omdat daar iets te halen viel. In de levensfase waarin de wereld openging en je alles wilde ontdekken, was een pilsje al snel te gewoon. De Concurrent kwam daaraan tegemoet. Eigenaar Ad van de Woestijne had veel geheimzinniger bieren in huis.

175 jaar pilsener - en 140 jaar Nederlands

Misschien zullen sommige bierliefhebbers het niet echt feestelijk vinden, maar gedenkwaardig is het beslist. Op 5 oktober is het 175 jaar geleden dat in het Boheemse Pilsen (Plzeň) een bier werd geboren dat de wereldmarkt zou veroveren. Inderdaad, het is de verjaardag van het ‘pilsje’. Op 5 oktober 1842 brouwde de Beierse brouwmeester Joseph Groll er de eerste batch van. Een historisch biermoment; en in de Maand van de Geschiedenis zeker waard om eens bij stil te staan, vooral bij de gevolgen in Nederland.
Het klinkt nu gek, maar pilsener heeft zijn intrede onder de Nederlandse bierdrinkers laat en ook nog eens schoorvoetend gemaakt. Hoe ging dat, en wat is het eerste Nederlandse pilsener geweest? En hoe zat het eigenlijk met dat succes van Heineken op die fameuze Wereldtentoonstelling in Parijs?

Heerlijk Haarlems hoppenbier

In de 14^e eeuw is de Hollandse brouwwereld een beetje volwassen geworden – met hoppenbier. Dat woord klinkt misschien een beetje als ‘groen gras’: bevat bier niet altijd hop? Maar destijds was hop nog iets nieuws. In Holland brouwde men met een kruidenmengsel (gruit). Uit Bremen en Hamburg kwamen echter roodbruine bieren, gebrouwen met die hop en uit zo’n 90% gerst. Hollandse brouwers begonnen daarna ook met hop te werken. Ze creëerden een hopbier uit hun eigen brouwgraan, haver, aangevuld met een kleiner deel tarwemout. En het werd een doorslaand succes. De Hollanders exporteerden hun hoppenbier zelfs grootschalig naar onder meer Vlaanderen.

Toen er geen bockbier was (en nog veel meer niet...)

Op 22 september (soms 21 of 23) begint de herfst; in Nederland het jaargetijde van de bock. Die situatie bestaat nog niet zo lang. Vanaf de verschijning van de eerste Nederlandse bockbieren (in 1872) en tot ver in de twintigste eeuw is bock een winterbier geweest. Dat was wel een rekbaar begrip: Amstel gaf haar bock bijvoorbeeld op 6 januari 1917 uit, terwijl stadgenoot 't Haantje dat al op 6 november 1916 had gedaan. De laatste levering van bock kon al in januari zijn, maar ook begin maart. Soms bracht een brouwerij zelfs twee 'batches' per winter. Pas in 1928 kwamen de brouwers overeen voortaan allemaal hun bock op de tweede donderdag van december te 'lanceren'.

Nederland kent dus al vrij lang bockseizoenen. Maar tot twee keer toe is er gedurende langere tijd helemaal geen bock geweest.

Haagse hop

Nee, dit gaat niet over Haagse Hopjes. Ook heel Haegs en historisch, maar niet zo interessant op deze pagina’s. Nee, dit gaat over echte hop om bier mee te brouwen, en dan dus Haagse. Die bestaat! Tijdens het Bier & Braad Festival van brouwerij Kompaan op 18 juni was het mogelijk er een kijkje bij te nemen, en zoiets hoeft u mij natuurlijk geen twee keer te zeggen.

Van de princesse geen kwaad?

Het is nooit leuk om een sympathiek product ontwikkeld door sympathieke mensen te moeten diskwalificeren. Maar de feiten en de kwaliteit willen ook wat, zeker binnen de biercultuur waarin mythen en fabels van oudsher alom aanwezig zijn. Dus toch maar even ten strijde als het moet. In dit geval tegen bierhistoricus Roel Mulder en brouwerij Poesiat & Kater.

Bier in Nederland, tweede druk: de wijzigingen en aanvullingen

Bier in Nederland. Een biografie lag in de eerste week van mei 2016 in de winkel. Daar was een jaar of vier van onderzoek en schrijven aan voorafgegaan, inclusief het nodige redactiewerk, gevolgd door zetwerk en natuurlijk vormgeving. Na dit alles werd het op 13 april naar de drukker gestuurd.
Op precies die dag floepte er een e-mailnieuwsbrief van de Koninklijke Bibliotheek binnen met de mededeling: er zijn deze week drie miljoen nieuwe krantenpagina's aan de archiefwebsite Delpher toegevoegd. Dit leidde achter het bureau van schrijver dezes tot enig geroep van ach en wee.

‘Princesse witbier’ van d’Oranjeboom: een historische misser

Onlangs werd een nieuw 'historisch' bier gelanceerd: princessebier van d'Oranjeboom. De biermedia namen het persbericht erover met graagte over. Logisch: een oude, typisch Hollandse en begin twintigste eeuw verdwenen biersoort was opnieuw tot leven gewekt, aldus de initiatiefnemers. Dat is nogal wat.
Alleen steekt het allemaal wat anders in elkaar dan men naar buiten heeft gebracht. Een van de twee nieuwe princessebieren is inderdaad een historisch bier. De andere is een historische misser.

Bier voor vaders? Voor moeders!

Komende zondag, 19 juni, is het Vaderdag. Tradities als het ‘vieren’ van Moederdag en Vaderdag lijken onverwoestbaar, ook al zijn we inmiddels drie feministische revoluties verder. De bierwereld heeft er volstrekt geen last van. Bier maakt iedereen gelijk: man, vrouw, wit, zwart. Ga maar eens op een bierfestival kijken.

Toch? Sja, en daarom is de campagne Love Beer, die de branchevereniging Nederlandse Brouwers vorig jaar op poten zette, zo’n zonderlinge mispeer. Deze zo correct Nederlandse slogan beoogt een ideaalbeeld te promoten van vrouwen die gezellig kwetteren bij een glas bier - in plaats van het clichématige glas witte wijn of rosé. Kwisvragen: is dat om te lachen of om te huilen? Wie is er het meest ranzig, de brouwer van toen, of die van nu? En wat is dat toch met mannen die denken te weten hoe dat werkt, met vrouwen en bier?

Vrije jongens, vrije bieren

Op 11 juni 2016 vierde Kompaan in Den Haag voor het eerst een eigen bierfeest – het Bondgenoot Festival. De naam zegt het al: Jasper Langbroek en Jeroen van Ditmarsch kregen collega-brouwboys en -girls over de vloer. Te drinken was er van 't Uiltje, Two Chefs, vandeStreek, Kaapse Brouwers, Oedipus, Oproer (on the road vanuit de brewpub in Utrecht!) en Van Moll (idem vanuit Eindhoven!). Locatie: een ruige havenkade in de Binckhorst.

Dossier Nederlandse abdijbieren (7: Tussen feit en fake)

Dit dossier beschrijft de Nederlandse abdijbieren, hun context en hun herkomst en prikt enkele mythen door. Want hoe jong de Nederlandse abdijbieren ook mogen zijn – die mythen zijn er al, net als onder de Belgische. Benamingen, etiketten en  publiciteitsmiddelen geven aanleiding tot verwarring en zijn soms onjuist of zelfs misleidend. Andere abdijbieren verdienen juist respect, want er is kaf maar ook koren onder de Nederlandse abdijbieren. En hoe!

Deel 7 (slot): Tussen feit en fake

Dossier Nederlandse abdijbieren (5: Bieren van 'levende' Nederlandse abdijen)

Dit dossier beschrijft de Nederlandse abdijbieren, hun context en hun herkomst en prikt enkele mythen door. Want hoe jong de Nederlandse abdijbieren ook mogen zijn – die mythen zijn er al, net als onder de Belgische. Benamingen, etiketten en  publiciteitsmiddelen geven aanleiding tot verwarring en zijn soms onjuist of zelfs misleidend. Andere abdijbieren verdienen juist respect, want er is kaf maar ook koren onder de Nederlandse abdijbieren. En hoe!

Deel 5: Bieren van 'levende' Nederlandse abdijen

Dossier Nederlandse abdijbieren (4: Abdijbieren van verdwenen Nederlandse abdijen)

Dit dossier beschrijft de Nederlandse abdijbieren, hun context en hun herkomst en prikt enkele mythen door. Want hoe jong de Nederlandse abdijbieren ook mogen zijn – die mythen zijn er al, net als onder de Belgische. Benamingen, etiketten en  publiciteitsmiddelen geven aanleiding tot verwarring en zijn soms onjuist of zelfs misleidend. Andere abdijbieren verdienen juist respect, want er is kaf maar ook koren onder de Nederlandse abdijbieren. En hoe!

Deel 4: Abdijbieren van verdwenen Nederlandse abdijen

Dossier Nederlandse abdijbieren (3: Abdijbieren in Nederland vroeger)

Dit dossier beschrijft de Nederlandse abdijbieren, hun context en hun herkomst en prikt enkele mythen door. Want hoe jong de Nederlandse abdijbieren ook mogen zijn – die mythen zijn er al, net als onder de Belgische. Benamingen, etiketten en  publiciteitsmiddelen geven geven aanleiding tot verwarring en zijn soms onjuist of zelfs misleidend. Andere abdijbieren verdienen juist respect, want er is kaf maar ook koren onder de Nederlandse abdijbieren. En hoe!

Deel 3: Abdijbieren in Nederland vroeger

Dossier Nederlandse abdijbieren (2: Belgische abdijbieren)

Dit dossier beschrijft de Nederlandse abdijbieren, hun context en hun herkomst en prikt enkele mythen door. Want hoe jong de Nederlandse abdijbieren ook mogen zijn – die mythen zijn er al, net als onder de Belgische. Benamingen, etiketten en  publiciteitsmiddelen geven aanleiding tot verwarring en zijn soms onjuist of zelfs misleidend. Andere abdijbieren verdienen juist respect, want er is kaf maar ook koren onder de Nederlandse abdijbieren. En hoe!

Deel 2: Belgische abdijbieren

Dossier Nederlandse abdijbieren (1: Trappistenbier, abdijbier en kloosterbier)

Dit dossier beschrijft de Nederlandse abdijbieren, hun context en hun herkomst en prikt enkele mythen door. Want hoe jong de Nederlandse abdijbieren ook mogen zijn – die mythen zijn er al, net als onder de Belgische. Benamingen, etiketten en  publiciteitsmiddelen geven aanleiding tot verwarring en zijn soms onjuist of zelfs misleidend. Andere abdijbieren verdienen juist respect, want er is kaf maar ook koren onder de Nederlandse abdijbieren. En hoe!

Deel 1: Trappistenbier, abdijbier en kloosterbier. 

Abdij of gapdij? Dossier Nederlandse abdijbieren

Abdijbieren staan, óók in deze tijd van IPA-geweld, volop in de aandacht. Onlangs verscheen het boek Reis langs de abdijbieren in Nederland en België en hun abdijen, door Frank Stoute en Fedor Vogel. Eind mei vond in Middelburg het tweede Abdijbieren Festival plaats. En in de VS heeft een opticien een proces tegen AB InBev aangepannen omdat het concern volgens hem suggereert dat Leffe in een abdij wordt gebrouwen.